Belanjawan 2027 akan dibentangkan di Dewan Rakyat pada 9 Oktober ini, dan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim sudah memberi isyarat bahawa mahasiswa serta institusi pengajian tinggi antara kumpulan yang diberi perhatian utama. Negara membelanjakan berbilion ringgit setiap tahun untuk melatih graduan. Soalan yang jarang dijawab dengan angka ialah berapa ramai daripada mereka akhirnya membina kerjaya di negara lain, dan berapa ramai yang berjaya dipujuk pulang.
Bahagian kedua soalan itu mempunyai jawapan yang agak jelas. Menurut data TalentCorp yang dilaporkan Bernama, Program Pakar Kembali (REP) menerima 12,050 permohonan sejak 2011 hingga Oktober 2025. Daripada jumlah itu, 7,627 diluluskan dan 4,963 orang benar-benar pulang bekerja di Malaysia. Bahagian pertama soalan itu pula masih bergantung pada anggaran yang sudah berusia lebih sedekad.
Anggaran diaspora bergantung pada kajian Bank Dunia 2011
Angka yang paling kerap dipetik tentang penghijrahan bakat Malaysia datang daripada laporan Malaysia Economic Monitor: Brain Drain terbitan Bank Dunia pada April 2011. Laporan itu menganggarkan diaspora Malaysia pada 2010 berjumlah kira-kira satu juta orang, dan kira-kira satu pertiga daripadanya berpendidikan tinggi. Golongan berpendidikan tinggi inilah yang ditakrifkan sebagai aliran keluar bakat. Laporan yang sama mendapati diaspora itu tertumpu terutamanya di Singapura.
Masalahnya, anggaran itu menggambarkan keadaan pada 2010. Sejak itu tiada siri rasmi berkala yang menjejaki berapa ramai graduan tempatan berpindah ke luar negara setiap tahun. Tanpa angka asas yang dikemas kini, sukar untuk menilai sama ada sesuatu dasar menarik pulang bakat benar-benar mengecilkan jurang atau sekadar menampung sebahagian kecil daripadanya.
Gaji dan padanan kerja menolak graduan dari pasaran tempatan
Statistik Siswazah 2024 terbitan Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) memberi gambaran tentang tekanan yang dihadapi graduan di dalam negara. Bilangan graduan meningkat kepada 5.98 juta orang pada 2024 dan kadar pengangguran mereka menurun kepada 3.2 peratus. Namun 1.60 juta graduan bekerja dalam jawatan di bawah tahap kelayakan mereka, menjadikan kadar guna tenaga tidak penuh berkaitan kemahiran sebanyak 32.2 peratus.
Gaji bulanan penengah graduan pula naik 2.5 peratus kepada RM4,521, manakala pemegang ijazah memperoleh penengah RM5,724. Bagi seorang jurutera, akauntan atau penyelidik yang ditawarkan gaji dalam mata wang asing beberapa kali ganda, perbezaan itu sukar ditolak. Apabila satu daripada tiga graduan tidak bekerja dalam bidang yang setara dengan latihannya, tawaran dari luar negara bukan sahaja soal wang, tetapi juga soal peluang menggunakan ilmu yang dipelajari.
Insentif cukai 15 peratus membawa pulang 4,963 pakar
REP ditadbir TalentCorp sejak 1 Januari 2011. Ketetapan Umum No. 1/2026 yang diterbitkan Lembaga Hasil Dalam Negeri pada 16 Mac 2026 menjelaskan insentif utamanya, iaitu kadar cukai rata 15 peratus ke atas pendapatan penggajian selama lima tahun taksiran berturut-turut. Pemohon mesti warganegara Malaysia yang masih bekerja di luar negara, pakar dalam bidang yang ditetapkan Menteri, dan tidak memperoleh pendapatan penggajian di Malaysia sekurang-kurangnya 36 bulan berturut-turut sebelum memohon.
Bernama turut melaporkan insentif lain seperti pengecualian duti eksais sehingga RM100,000 bagi kenderaan pemasangan tempatan. Jika diukur daripada permohonan yang diluluskan, kira-kira 65 peratus akhirnya pulang. Kadar itu munasabah untuk program sukarela, tetapi 4,963 orang dalam tempoh hampir 15 tahun tetap kecil berbanding anggaran ratusan ribu rakyat Malaysia berpendidikan tinggi yang berada di luar negara. Program ini juga hanya menyasarkan pakar berpengalaman, bukan graduan muda yang baru memulakan kerjaya di luar negara.
MyHeart mengubah sasaran daripada memujuk pulang kepada menghubungkan diaspora
Kerajaan kini tidak lagi bergantung semata-mata pada usaha membawa pulang cendekiawan. Program Malaysia at Heart (MyHeart) membolehkan profesional di luar negara menyumbang kepada ekosistem tempatan tanpa perlu menetap semula. Timbalan Menteri Kesihatan Datuk Lukanisman Awang Sauni pada November 2025 menyifatkan arah ini sebagai peralihan daripada aliran keluar bakat kepada peredaran bakat.
Pada 7 Ogos 2026, TalentCorp menubuhkan MyHeart Global Connect, sebuah majlis penasihat yang dianggotai 15 rakyat Malaysia dari 10 negara. Menurut kenyataan TalentCorp, hampir 4,000 rakyat Malaysia di Singapura sudah berdaftar dengan MyHeart. Pendekatan ini realistik kerana ramai profesional tidak akan pulang dalam masa terdekat, namun kepakaran, rangkaian dan modal mereka masih boleh dimanfaatkan melalui kerjasama penyelidikan, mentor dan pelaburan.
Tarikh tutup REP 2027 menjadi ujian kepada Belanjawan 2027
Ketetapan LHDN menetapkan permohonan REP mesti dibuat selewat-lewatnya 31 Disember 2027. Ini bermakna Belanjawan 2027 ialah peluang terakhir sebelum tarikh itu untuk memutuskan sama ada insentif dilanjutkan, diperluas kepada graduan muda, atau digantikan dengan mekanisme lain. Pernyataan Pra-Belanjawan 2027 Kementerian Kewangan menekankan pembangunan bakat berkemahiran tinggi, tetapi tidak menyebut secara khusus soal penghijrahan graduan.
Bagi keluarga Malaysia, isu ini dekat dengan rumah. Ibu bapa yang menghantar anak ke universiti berharap pelaburan itu membuahkan kerjaya yang setimpal tanpa perlu berpisah negara. Insentif cukai boleh menarik sebahagian pakar pulang, tetapi selagi satu pertiga graduan bekerja di bawah kelayakan, tekanan untuk berhijrah akan kekal. Langkah awal yang murah ialah mengumpul data rasmi tentang berapa ramai graduan berhijrah setiap tahun, supaya keberkesanan setiap ringgit yang dibelanjakan untuk menarik mereka pulang dapat diukur.