Kualiti pengajaran di bilik darjah bergantung besar pada satu perkara yang mudah difahami tetapi sukar dijamin, iaitu sejauh mana seorang guru dapat menumpukan tenaga dan masanya kepada tugas teras mereka. Tugas itu ialah merancang pelajaran, mengajar, menilai murid dan memberikan maklum balas. Namun sekian lama, ramai guru di Malaysia mengadu bahawa sebahagian besar hari persekolahan mereka dihabiskan untuk urusan pentadbiran, perekodan dalam pelbagai sistem, penganjuran acara dan tugasan yang tidak berkait langsung dengan pembelajaran murid.
Isu beban tugas guru kembali menjadi tumpuan utama menerusi Rancangan Pendidikan Malaysia atau RPM 2026-2035 yang dilancarkan pada 20 Januari 2026. Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek, yang menerajui agenda pembaharuan ini, menegaskan pelan sepuluh tahun itu meletakkan keutamaan bagi memastikan guru dapat memberikan tumpuan sepenuhnya kepada proses pengajaran dan pembelajaran. Di bawah kepimpinannya, Kementerian Pendidikan turut memperkenalkan langkah khusus mengurangkan beban tugas guru sebagai sebahagian daripada usaha itu. Persoalannya kini bukan lagi sama ada masalah ini wujud, tetapi sejauh mana janji dasar itu dapat diterjemahkan menjadi perubahan sebenar yang dirasai guru di sekolah.
Beban bukan pengajaran yang lama membelenggu
Selama bertahun-tahun, guru bukan sahaja mengajar tetapi turut memikul tugas mengurus data, mengisi borang, menyediakan laporan, menganjurkan pertandingan serta menyertai pelbagai program yang kadangkala kurang memberi kesan langsung kepada murid. Beban sampingan ini menjejaskan masa persediaan pelajaran dan menyumbang kepada keletihan serta tekanan dalam kalangan warga pendidik. Menurut Fadhlina, kesejahteraan guru dipengaruhi pelbagai faktor termasuk beban tugas di luar tanggungjawab teras, persekitaran kerja, emosi dan peluang pembangunan profesional.
Untuk menangani perkara ini secara berstruktur, Kementerian Pendidikan di bawah Fadhlina Sidek menerima pakai syor Majlis Penasihat Pendidikan Kebangsaan dan memperkenalkan tujuh langkah khusus bagi mengurangkan beban tugas guru. Pendekatan ini penting kerana ia cuba menyasarkan punca beban, bukan sekadar menambah tenaga untuk memikul beban yang sama.
Tujuh langkah dan dasar 80:20
Tujuh langkah tersebut merangkumi pemansuhan sebarang pertandingan atau acara di semua peringkat yang tidak memberi impak tinggi kepada pembelajaran murid, dan pengurangan kekerapan semakan elemen pengurusan sekolah di bawah Standard Kualiti Pendidikan Malaysia kepada sekali setahun sahaja. Waktu kunci masuk rekod kehadiran murid juga dibuat lebih fleksibel, iaitu jam 12 tengah hari bagi sesi pagi dan jam 5 petang bagi sesi petang, bagi mengelakkan kesesakan sistem.
Langkah lain termasuk membuka pelantikan pengawas peperiksaan awam kepada individu selain guru yang sedang berkhidmat seperti pesara kerajaan dan pelajar institut pendidikan guru, mengehadkan sambutan Hari Guru kepada peringkat kebangsaan dan sekolah sahaja, meringkaskan Rancangan Pengajaran Harian kepada elemen objektif, pengajaran dan refleksi, serta memperkukuh autonomi guru dalam merancang pengajaran dan Pentaksiran Bilik Darjah. Kesemua langkah ini menyokong dasar 80:20 yang menetapkan 80 peratus masa guru mata pelajaran diperuntukkan untuk aktiviti pengajaran dan pembelajaran, manakala 20 peratus untuk tugasan bukan pengajaran.
Mengapa ia penting untuk kualiti pembelajaran
Usaha meringankan beban guru bukan sekadar soal kebajikan, tetapi berkait rapat dengan hasil pembelajaran murid. Keputusan Program Penilaian Pelajar Antarabangsa atau PISA 2022 yang dikeluarkan OECD menunjukkan pencapaian Malaysia merosot dalam ketiga-tiga domain berbanding 2018. Skor Matematik menurun 31 mata daripada 440 kepada 409, Sains turun 22 mata daripada 438 kepada 416, dan Bacaan susut 27 mata daripada 415 kepada 388. Ketiga-tiga skor ini berada di bawah purata negara OECD.
Dalam kalangan negara Asia Tenggara yang menyertai PISA 2022, Malaysia berada di tangga keempat, di belakang Singapura, Vietnam dan Brunei. Kementerian Pendidikan sendiri mengakui kelemahan murid menguasai Sains dan Matematik menyumbang kepada kemerosotan itu. Apabila guru mempunyai lebih banyak masa untuk merancang pengajaran berkualiti, memberi perhatian individu kepada murid yang ketinggalan dan menilai kefahaman secara berterusan, ruang untuk memperbaiki keputusan seperti ini menjadi lebih besar.
Sokongan sumber dan tenaga tambahan
Selain memansuhkan tugasan yang tidak perlu, kerajaan turut menyalurkan sumber tambahan. Sejak 2023, pelbagai inisiatif dilaksanakan termasuk pelantikan 20,997 sukarelawan bagi peperiksaan Sijil Pelajaran Malaysia, pelaksanaan Program Pekerjaan Jangka Pendek Malaysia atau MySTEP bagi pembantu guru, serta pelantikan pembantu warden asrama sepenuh masa. Kementerian juga memansuhkan Sistem Pengurusan Latihan Kementerian Pendidikan Malaysia selepas penilaian mendapati sistem itu menjadi gangguan kepada tugas teras guru.
Di bawah RPM 2026-2035, kerajaan memperuntukkan RM100 juta bagi menaik taraf bilik guru, dengan setiap sekolah terlibat menerima kira-kira RM100,000 untuk menjadikan ruang kerja lebih selesa dan kondusif. Menerusi sambutan Hari Guru 2026 pula, Kementerian Pendidikan mengumumkan inisiatif baharu bernilai lebih RM450 juta bagi menyokong warga pendidik. Peruntukan seumpama ini penting, tetapi kesannya kepada kualiti pengajaran hanya akan kelihatan jika ia benar-benar mengurangkan kerja bukan pengajaran, bukan sekadar menambah kemudahan fizikal.
Cabaran pelaksanaan dan kesan kepada rakyat
Cabaran terbesar bagi dasar ini terletak pada pelaksanaan di peringkat sekolah. Arahan mengurangkan beban di peringkat kementerian tidak semestinya bermakna tugasan sebenar guru berkurang, jika budaya menambah program, laporan dan acara baharu terus berlaku di peringkat daerah dan sekolah. Pemantauan berterusan, disiplin dalam menolak tugasan yang tidak berimpak, dan maklum balas jujur daripada guru di lapangan diperlukan untuk menilai sama ada dasar ini berjaya.
Bagi rakyat Malaysia, hasil usaha ini akhirnya diukur di bilik darjah anak-anak mereka. Guru yang tidak dibebani kerja luar bidang berpeluang mengajar dengan lebih fokus, memberi perhatian kepada murid yang lemah, dan membina asas literasi serta numerasi yang kukuh. Dalam jangka panjang, kualiti pengajaran yang lebih baik menyumbang kepada tenaga kerja yang lebih mahir dan daya saing negara. Justeru, ujian sebenar RPM 2026-2035 bukan pada kekuatan dokumen dasarnya, tetapi pada sama ada seorang guru di sekolah luar bandar mahupun bandar benar-benar merasai bebannya berkurang pada tahun-tahun akan datang.