Larangan telefon di sekolah kekal, tetapi pengurusan peranti dalam kelas masih bergantung pada guru

Gesaan minggu ini supaya sekolah diaudit keselamatannya mengikut satu piawaian nasional membawa semula satu soalan yang belum selesai sejak tahun lalu: apa sebenarnya peraturan telefon bimbit di sekolah Malaysia, dan siapa yang menguruskannya di dalam bilik darjah. Bagi kebanyakan ibu bapa, jawapannya kedengaran mudah. Murid tidak boleh membawa telefon ke sekolah. Hakikatnya lebih berlapis.

Larangan itu wujud melalui Surat Pekeliling Ikhtisas Kementerian Pendidikan, dan ia meliputi kawasan sekolah, aktiviti kokurikulum, program asrama serta semua aktiviti rasmi sekolah. Pada masa sama, pekeliling yang lebih baharu membenarkan peranti tertentu digunakan untuk pengajaran dan pembelajaran dengan syarat ketat. Jurang antara dua peraturan inilah yang kini perlu diisi oleh guru, pentadbir dan asrama setiap hari.

Dua pekeliling yang bergerak ke arah berbeza

Ketika menjawab soalan di Dewan Negara pada 18 Disember 2025, Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek menegaskan bahawa larangan murid membawa dan menggunakan telefon bimbit di kawasan sekolah masih berkuat kuasa. Beliau menyebut tujuannya ialah memastikan persekitaran pembelajaran kekal selamat, kondusif dan berteraskan kesejahteraan murid.

Dalam jawapan yang sama, beliau merujuk Surat Pekeliling Ikhtisas Bilangan 2 Tahun 2018 yang membenarkan penggunaan peranti tertentu bagi tujuan pengajaran. Pekeliling itu menggariskan syarat penggunaan, prosedur kawalan serta tanggungjawab murid, guru dan pentadbir. Ertinya, dasar Malaysia bukan larangan mutlak terhadap semua peranti, tetapi larangan terhadap telefon peribadi yang dibuka ruang pengecualiannya untuk kegunaan akademik yang diselia.

Isu ini juga bukan baharu. Pada 2012, cadangan untuk membenarkan murid membawa telefon ke sekolah ditarik balik selepas dibantah oleh persatuan ibu bapa dan guru. Lebih sedekad kemudian, perdebatan berpatah balik ke arah kawalan yang lebih ketat.

Kabinet mahu had umur 16 tahun selepas siri insiden sekolah

Titik tolak terkini berlaku pada Oktober 2025. Selepas kes tikaman maut seorang murid di sebuah sekolah di Bandar Utama pada 14 Oktober, Mesyuarat Jemaah Menteri pada 17 Oktober membincangkan langkah segera bagi keselamatan institusi pendidikan. Antaranya ialah cadangan larangan penggunaan telefon pintar di sekolah bagi murid bawah 16 tahun, serta had umur 16 tahun untuk akaun media sosial yang akan diteliti oleh Kementerian Komunikasi melalui Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia.

Kementerian Pendidikan menyambut baik keputusan itu dan menyatakan garis panduan khusus akan dikeluarkan dalam masa terdekat. Perdana Menteri Anwar Ibrahim pula mengaitkan langkah itu dengan pengaruh media sosial dan permainan dalam talian terhadap tingkah laku murid. Bagi sekolah, cabarannya ialah menukar niat dasar itu kepada prosedur harian yang jelas dan seragam.

Di mana telefon disimpan ketika loceng berbunyi

Penguatkuasaan di lapangan masih banyak bergantung pada pemeriksaan. Pada Disember 2025, Yayasan Pencegahan Jenayah Malaysia cawangan Kedah menggesa pemeriksaan lebih ketat sebelum murid masuk ke sekolah dan asrama, kerana masih ada murid yang didapati membawa telefon secara senyap. Untuk keperluan kecemasan, sekolah dan warden asrama biasanya menyediakan saluran komunikasi rasmi dengan ibu bapa.

Model pemeriksaan ini meletakkan beban pada guru dan warden, dan ia tidak menjawab soalan yang lebih sukar: apa yang berlaku kepada peranti yang memang dibenarkan untuk pembelajaran. Peranti milik sekolah perlu dijadualkan, dicas, dikunci aksesnya dan dipantau penggunaannya. Peranti peribadi yang dibawa dengan kebenaran pula memerlukan peraturan tentang tempat simpanan, waktu penggunaan dan tindakan jika berlaku salah guna.

Singapura dan lebih separuh dunia sudah menetapkan peraturan waktu sekolah

Menurut pemantauan Laporan Pemantauan Pendidikan Global UNESCO, 114 sistem pendidikan mempunyai larangan telefon bimbit di sekolah di peringkat nasional setakat Mac 2026, iaitu kira-kira 58 peratus negara. Pada Jun 2023 bahagiannya kurang daripada satu perempat. UNESCO turut mencatatkan bahawa banyak larangan itu terhad kepada waktu sekolah atau bilik darjah, dengan pengecualian untuk tujuan pendidikan atau murid kurang upaya dan murid yang sakit.

Singapura menawarkan contoh pengurusan yang paling dekat. Kementerian Pendidikan negara itu mengumumkan bahawa mulai Januari 2026, pelajar sekolah menengah tidak dibenarkan menggunakan telefon pintar dan jam tangan pintar sepanjang waktu sekolah, termasuk waktu rehat, kokurikulum dan kelas tambahan. Peranti disimpan di loker atau dalam beg, manakala pelajar yang perlu menghubungi ibu bapa boleh menggunakan telefon di pejabat am. Waktu tidur lalai pada peranti pembelajaran yang dibekalkan kerajaan juga dianjakkan ke 10.30 malam.

Garis panduan perlu menjawab soal simpanan, kecemasan dan peranti pembelajaran

Bagi keluarga Malaysia, kesan dasar ini lebih luas daripada soal anak membawa telefon atau tidak. Ibu bapa yang bekerja jauh mahu kepastian anak boleh dihubungi semasa kecemasan. Guru memerlukan peraturan yang tidak memaksa mereka menjadi pegawai pemeriksa setiap pagi. Murid di sekolah luar bandar yang bergantung pada telefon keluarga untuk tugasan digital pula memerlukan peranti sekolah yang mencukupi jika telefon peribadi terus dilarang.

Garis panduan yang dijanjikan untuk murid bawah 16 tahun akan diuji pada perkara praktikal itu: di mana telefon disimpan, siapa bertanggungjawab jika ia hilang, bagaimana ibu bapa menghubungi anak, dan bagaimana guru mengurus peranti yang dibenarkan dalam waktu pengajaran. Pengalaman negara lain menunjukkan larangan paling mudah dipatuhi apabila jawapan kepada soalan sebegini ditulis dengan jelas dan diselaraskan di semua sekolah, bukan diserahkan kepada budi bicara setiap pentadbir.