Enrolmen sekolah menengah tersekat pada 94 peratus walaupun kadar keciciran rasmi cuma 0.29 peratus

Dua angka rasmi tentang persekolahan Malaysia sukar dibaca serentak. Kementerian Pendidikan Malaysia melaporkan kadar keciciran murid turun kepada 0.29 peratus pada 2025 berbanding 0.31 peratus pada tahun sebelumnya, satu paras yang kelihatan hampir sifar bagi sebuah sistem yang menampung berjuta murid. Pada masa sama, Timbalan Menteri Pendidikan Wong Kah Woh memberitahu bahawa kadar enrolmen sekolah menengah masih berada pada 94 peratus, sedangkan enrolmen sekolah rendah sudah melepasi 99 peratus.

Kalau hampir semua kanak-kanak masuk Tahun Satu tetapi hanya 94 daripada setiap 100 remaja berada dalam sistem menengah, sebahagian daripada mereka hilang di antara dua peringkat itu tanpa pernah masuk ke dalam kiraan keciciran. Soal sejauh mana murid yang bersekolah menguasai bacaan dan pengiraan sudah kami laporkan dalam ulasan sebelum ini. Persoalan kali ini lebih asas, iaitu siapa yang langsung tiada dalam bilik darjah, dan sejauh mana ukuran rasmi mampu menangkap mereka.

Jurang lima mata antara pintu masuk dan pintu keluar sistem

Enrolmen ialah ukuran isi rumah kepada sistem persekolahan. Ia menjawab soalan berapa ramai kanak-kanak dalam lingkungan umur sekolah yang benar-benar berada dalam sesebuah institusi pendidikan, bukan berapa ramai yang lulus peperiksaan. Menurut Kementerian Pendidikan, enrolmen sekolah rendah melonjak daripada sekitar 92 peratus pada 2003 kepada lebih 99 peratus hari ini, susulan pelaksanaan pendidikan rendah wajib. Peringkat menengah tidak pernah mendapat tuas dasar yang sama, dan angkanya bertakung pada 94 peratus.

Kementerian kini menyasarkan enrolmen menengah melepasi 95 peratus. Sasaran itu kedengaran sederhana, tetapi setiap satu mata peratus pada peringkat ini mewakili puluhan ribu remaja yang tidak berada dalam mana-mana kelas, dan bukan remaja yang sekadar lemah dalam peperiksaan. Bagi keluarga berpendapatan rendah, kesannya berlanjutan seumur hidup kerana majoriti laluan latihan kemahiran, kolej komuniti dan pekerjaan sektor formal menuntut sekurang-kurangnya sijil peringkat menengah.

Kenapa kadar keciciran rasmi kelihatan begitu kecil

Kadar keciciran diukur dalam kalangan murid yang sudah berdaftar. Seorang murid dikira tercicir apabila dia meninggalkan sistem tanpa rekod perpindahan. Kanak-kanak yang tidak pernah didaftarkan ke Tingkatan Satu tidak muncul dalam pengiraan itu, kerana dia tidak pernah menjadi sebahagian daripada penyebut. Ini menerangkan bagaimana kadar keciciran boleh serendah 0.29 peratus sementara enrolmen menengah tersekat lebih lima mata di bawah paras sekolah rendah.

Ukuran penamatan persekolahan turut mempunyai hadnya. Data Jabatan Perangkaan Malaysia menunjukkan kadar penamatan menengah atas negara pada 99.2 peratus untuk tahun rujukan terkini, iaitu 2022, dengan sekolah rendah pada 99.3 peratus dan menengah rendah 99.0 peratus. Namun beberapa negeri merekodkan bacaan melebihi 100 peratus, termasuk Putrajaya pada 101.7 peratus dan Pulau Pinang pada 100.5 peratus. Bacaan melebihi 100 peratus hanya mungkin apabila ukuran itu ialah nisbah kohort dan bukan kiraan kepala murid sebenar. Tambahan pula, siri data itu masih terhenti pada 2022, jurang masa empat tahun yang menyukarkan penilaian dasar semasa.

SiPKPM dan pertaruhan pada pengesanan awal berasaskan AI

Bagi menutup ruang antara murid yang berdaftar dan murid yang benar-benar hadir, Kementerian Pendidikan menambah baik Sistem Pengesanan Murid, atau SiPKPM. Pada Disember 2025, kementerian mengumumkan bahawa bermula sesi 2026 sistem itu dilengkapkan dengan modul intervensi keciciran bersepadu kecerdasan buatan. Modul berkenaan menganalisis corak kehadiran, pencapaian akademik, rekod disiplin dan latar belakang sosioekonomi keluarga murid, lalu mencadangkan bentuk campur tangan yang paling sesuai kepada guru bimbingan dan kaunseling.

Pendekatan ini mengubah tertib kerja daripada tindakan selepas seorang murid berhenti kepada amaran awal ketika kehadirannya mula merosot. Hadnya jelas. Sistem hanya nampak murid yang sudah berada dalam pangkalan data sekolah, jadi ia tidak dapat mengesan remaja yang tidak pernah mendaftar. Ketepatannya juga bergantung pada disiplin merekod kehadiran harian di peringkat sekolah, satu tugas pentadbiran yang selama ini menyumbang kepada beban guru.

Pendidikan wajib hingga Tingkatan Lima memindahkan beban kepada pendaftaran

Tuas dasar yang kedua bersifat perundangan. Dewan Rakyat meluluskan Rang Undang-undang Pendidikan (Pindaan) 2025 pada 30 Julai 2025, yang memperluas takrif pendidikan wajib sehingga peringkat menengah. Seksyen 32A yang baharu memberi kuasa kepada Menteri Pendidikan mewajibkan pendidikan menengah bagi semua kanak-kanak warganegara yang bermastautin di negara ini, dan ibu bapa yang gagal mendaftarkan anak boleh didenda sehingga RM5,000 atau dipenjara sehingga enam bulan. Setakat Jun 2026, kementerian menyatakan pelaksanaannya berada di peringkat akhir.

Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek menegaskan semangat pindaan itu bukan untuk menghukum ibu bapa tetapi memastikan tiada kanak-kanak tertinggal. Peralihan yang sebenar ialah pada beban pembuktian. Selepas ini, kegagalan menghantar anak ke sekolah menengah bukan lagi keputusan peribadi keluarga, sebaliknya satu kelalaian yang boleh dikesan dan disoal. Preseden peringkat rendah menunjukkan tuas ini berkesan, kerana enrolmen naik hampir lapan mata peratus selepas pendidikan rendah diwajibkan pada 2003.

Kes murid Orang Asli menunjukkan peralihan boleh diangkat

Contoh paling meyakinkan datang daripada kelompok yang paling lama tercicir. Kadar peralihan murid Orang Asli daripada Tahun Enam ke Tingkatan Satu meningkat kepada 94.02 peratus pada 2025 berbanding 89 peratus pada 2023. Kenaikan itu berlaku seiring pengendalian 26 Sekolah Model Khas Komprehensif K9 dan sembilan sekolah K11, yang membolehkan murid meneruskan persekolahan daripada peringkat rendah ke menengah di lokasi yang sama, di samping penempatan 1,898 guru di sekolah Orang Asli seluruh negara.

Pengajarannya bersifat struktur dan bukan retorik. Peralihan bertambah baik apabila murid tidak perlu berpindah jauh, berasrama awal atau menanggung kos pengangkutan pada usia 13 tahun. Bagi rakyat Malaysia di luar bandar dan di pinggir bandar, ujian sebenar pendidikan wajib menengah bukan pada denda RM5,000, sebaliknya pada sama ada kerajaan menyediakan kerusi, pengangkutan dan bantuan kewangan yang membolehkan pendaftaran itu dipatuhi tanpa memiskinkan keluarga.