Tiga hari sebelum Belanjawan 2027 dibentangkan pada Jumaat 9 Oktober, angka ketaksamaan terkini bercerita dua hala. Pekali Gini Malaysia turun kepada 0.390 pada 2024 daripada 0.404 pada 2022, paras terendah sejak 1974 menurut Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM). Namun 20 peratus isi rumah teratas masih menerima 45.1 peratus daripada jumlah pendapatan isi rumah negara, berbanding hanya 16.7 peratus yang sampai kepada B40.
Pertumbuhan pendapatan dalam tempoh 2022 hingga 2024 berpihak kepada B40 dan M40, manakala pendapatan sebenar T20 hampir tidak bergerak. Tetapi apabila ukuran beralih daripada gaji bulanan kepada kekayaan terkumpul, iaitu simpanan persaraan, harta dan pendapatan modal, jurangnya jauh lebih dalam. Di situlah belanjawan Jumaat ini akan diuji.
Jurang menyempit kerana B40 dan M40 tumbuh lebih laju, bukan kerana T20 berkongsi
Laporan Survei Pendapatan Isi Rumah 2024 yang dikeluarkan DOSM pada Oktober tahun lalu meletakkan pendapatan median isi rumah pada RM7,017 sebulan, naik 5.1 peratus setahun, dengan purata RM9,155. Garis pemisah kumpulan turut berubah: B40 kini merangkumi isi rumah berpendapatan sehingga RM5,859, M40 antara RM5,860 hingga RM12,679, dan T20 bermula pada RM12,680. Median B40 ialah RM3,815, M40 RM8,599 dan T20 RM16,517, bermakna isi rumah T20 biasa menerima lebih empat kali ganda isi rumah B40 biasa.
Monitor Ekonomi Malaysia April 2026 terbitan Bank Dunia menunjukkan dari mana pengecilan jurang itu datang. Dalam nilai sebenar selepas inflasi, pendapatan kasar median B40 naik 6.2 peratus dan M40 naik 7 peratus sepanjang dua tahun itu, sementara median T20 kekal mendatar. Selepas cukai dan bantuan, pendapatan boleh guna median T20 malah menyusut 0.7 peratus. Bahagian pendapatan T20 turun daripada 46.3 peratus kepada 45.1 peratus, dan bahagian M40 kini 38.2 peratus. Jurang menyempit dari bawah, bukan kerana golongan atas kehilangan apa-apa.
Bantuan tunai kini sebahagian besar pendapatan B40, dan itu pedang dua mata
Bank Dunia, memetik anggaran DOSM, mencatatkan bahawa pindahan semasa seperti bantuan tunai kerajaan membentuk antara 20 hingga 56 peratus pendapatan kasar isi rumah B40 pada 2024, naik daripada 17 hingga 49 peratus pada 2022. Kenyataan Prabelanjawan 2027 Kementerian Kewangan pada 18 Ogos mengesahkan skala itu: peruntukan Sumbangan Tunai Rahmah (STR) dan Sumbangan Asas Rahmah (SARA) mencecah RM15 bilion pada 2026, dengan kadar maksimum RM4,600 setahun bagi satu isi rumah.
Bantuan ini berjaya menurunkan kadar kemiskinan mutlak kepada 5.1 peratus daripada 6.2 peratus, menurut DOSM. Tetapi ia juga bermakna sebahagian pengecilan jurang bergantung pada peruntukan tahunan yang boleh berubah. Kos sara hidup pula tidak menunggu: Kementerian Ekonomi pada Julai lalu mengakui purata perbelanjaan isi rumah naik 3.9 peratus setahun kepada RM5,566, sedikit melebihi pertumbuhan pendapatan purata 3.8 peratus, dan Pendapatan Garis Kemiskinan kini RM2,705 sebulan. Kemiskinan relatif, iaitu isi rumah di bawah RM3,509 sebulan, kekal pada 16.7 peratus, dan 24.8 peratus di luar bandar.
Kekayaan jauh lebih tidak sama rata daripada gaji
Survei DOSM mengukur aliran pendapatan, bukan timbunan aset. Petunjuk paling luas untuk kekayaan isi rumah Malaysia ialah simpanan Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP). Setakat Disember 2024, purata simpanan ahli aktif ialah RM110,000 tetapi mediannya hanya RM31,000, menurut taklimat prestasi KWSP. Apabila purata lebih tiga kali ganda median, ia menandakan simpanan tertumpu pada segelintir ahli. Kementerian Kewangan pernah memaklumkan Parlimen bahawa 6.3 juta ahli bawah 55 tahun, atau 48 peratus, memiliki simpanan kurang RM10,000.
Di hujung atas pula, kertas kerja World Inequality Lab oleh Muhammed Abdul Khalid dan Zouhair Rosli pada April 2025 menggabungkan data survei dengan rekod cukai pendapatan. Hasilnya, 1 peratus pendapat tertinggi menerima 11.4 peratus pendapatan negara pada 2022 dan 10 peratus teratas menerima 35.0 peratus, manakala separuh terbawah hanya 21.1 peratus. Pekali Gini yang dilaraskan dengan data cukai lebih tinggi kira-kira dua mata peratusan daripada angka survei, kerana golongan paling kaya jarang tersampel dan pendapatan harta mereka kurang dilaporkan. Jurang rasmi, dengan kata lain, adalah anggaran bawah.
Sembilan puluh peratus ketaksamaan berlaku dalam kumpulan yang sama, bukan antara negeri atau kaum
DOSM menganggarkan lebih 90 peratus daripada jumlah ketaksamaan berpunca daripada perbezaan dalam kumpulan, iaitu antara isi rumah sekaum atau senegeri, bukan antara kumpulan. Ini tidak bermakna jurang wilayah hilang. Median Selangor RM10,726 dan Kuala Lumpur RM10,802 lebih dua setengah kali ganda Kelantan pada RM4,083, negeri paling rendah. Sabah mencatat Gini tertinggi 0.405 dan kadar kemiskinan 17.7 peratus. Nisbah pendapatan isi rumah Cina kepada Bumiputera pula 1 kepada 0.72, hampir tidak berganjak daripada 2022.
Implikasi dasarnya jelas. Bantuan yang disasarkan mengikut negeri atau kaum sahaja akan terlepas kebanyakan isi rumah yang paling tertekan, kerana mereka tersebar dalam setiap negeri dan setiap kaum. Penyasaran perlu turun ke peringkat isi rumah, dengan data pendapatan dan tanggungan yang dikemas kini, dan bukan sekadar kategori umum.
Belanjawan 2027 akan dinilai pada gaji dan aset, bukan pada saiz STR
Kenyataan Prabelanjawan 2027 menyenaraikan keadilan sosial, perlindungan rakyat daripada tekanan kos sara hidup dan gaji bermaruah antara sepuluh fokusnya, dan menyebut gaji minimum RM1,700 serta pelepasan cukai 2 peratus bagi pendapatan bercukai RM35,000 hingga RM100,000 yang dinikmati 2.4 juta pembayar cukai sebagai asas yang akan dibina. Penganalisis menjangkakan STR dan SARA dinaikkan lagi dan kadar gaji minimum baharu diumumkan, sementara ahli akademik mencadangkan had pendapatan M40 bagi STR dan SARA diperhalusi untuk isi rumah bertanggungan ramai.
Angka 2024 memberi ukuran yang adil untuk menilai belanjawan Jumaat ini. Jika pengecilan jurang terus bergantung pada pindahan tunai, ia rapuh. Jika gaji B40 dan M40 naik lebih laju daripada perbelanjaan, dan jika simpanan KWSP median bergerak mendekati purata, barulah Gini 0.390 itu menjadi pencapaian yang kekal dan bukan angka yang perlu dibeli semula setiap tahun.