Jabatan Kebajikan Masyarakat merekodkan 833,425 Orang Kurang Upaya berdaftar di seluruh negara setakat 31 Mac 2026. Daripada jumlah itu, kategori pembelajaran mencatat angka tertinggi dengan 336,278 orang, iaitu kira-kira 40 peratus daripada keseluruhan pendaftaran. Angka tersebut mendedahkan satu hakikat yang jarang dibincangkan dalam perdebatan pendidikan khas, iaitu majoriti individu dalam kategori ini sudah pun melepasi usia persekolahan.

Perbincangan mengenai pendidikan inklusif selama ini banyak tertumpu kepada apa yang berlaku di dalam bilik darjah, termasuk pendaftaran 154,557 murid berkeperluan pendidikan khas dengan Kementerian Pendidikan Malaysia yang sudah kami laporkan dalam ulasan sebelum ini. Persoalan yang lebih sukar dijawab ialah apa yang menanti murid berkenaan selepas mereka meninggalkan Tingkatan Lima. Di situlah rantaian dasar negara paling nipis, dan di situlah beberapa keputusan penting sedang berlaku sepanjang tahun ini.

Kategori pembelajaran mendominasi pendaftaran OKU negara

Data pendaftaran JKM memberi gambaran skala yang jauh lebih besar daripada angka sekolah. Jurang antara 336,278 pendaftaran kategori pembelajaran dan 154,557 murid yang berada dalam sistem persekolahan menunjukkan bahawa sebahagian besar golongan ini berada di luar bangku sekolah, sama ada kerana sudah tamat persekolahan, berhenti awal, atau tidak pernah masuk ke sistem formal.

Pendaftaran dengan JKM juga bukan sekadar urusan rekod. Kad OKU ialah kunci kepada hampir semua bantuan berstruktur yang disediakan kerajaan, termasuk elaun bulanan, pengecualian yuran pengajian dan program penempatan kerja. Individu yang tidak berdaftar secara praktikal terputus daripada seluruh rangkaian sokongan itu, walaupun keperluan mereka sama.

Kolej vokasional buka tingkap, tetapi syarat masuk menapis

Bagi murid yang mahu meneruskan laluan kemahiran selepas Tingkatan Tiga, permohonan kemasukan ke Tingkatan Empat sekolah khusus termasuk Kolej Vokasional bagi sesi 2027 dibuka dari 10 Julai hingga 14 Ogos 2026 menerusi portal spskt4.moe.gov.my. Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus dijadualkan pada 21 September hingga 1 Oktober 2026, dengan tawaran dijangka pada Disember dan pendaftaran murid pada Januari 2027.

Namun syarat kemasukan program Sijil Vokasional Malaysia menuntut sekurang-kurangnya Tahap Penguasaan 4 dalam Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik, Sains serta Reka Bentuk dan Teknologi. Bagi ramai murid Program Pendidikan Khas Integrasi, syarat itu sendiri menjadi penapis. Kementerian Pendidikan Malaysia menyediakan laluan berasingan menerusi program vokasional khas yang memberi tumpuan kepada kemahiran praktikal seperti pertanian, asas teknikal dan perkhidmatan, dengan graduannya berpeluang memperoleh dwipersijilan Sijil Vokasional Malaysia bersama Sijil Kemahiran Malaysia Tahap 3 yang dianugerahkan Jabatan Pembangunan Kemahiran. Bilangan tempat dalam laluan khas ini tidak diterbitkan secara terperinci setiap tahun, dan itu menyukarkan ibu bapa merancang lebih awal.

Pengecualian yuran melebarkan pintu pengajian tinggi mulai 2026

Pada peringkat pengajian tinggi, perubahan paling ketara tahun ini datang daripada Kementerian Pendidikan Tinggi. Menerusi siaran media bertarikh 23 April 2026, kementerian mengesahkan inisiatif pendidikan percuma kepada 3,000 pelajar OKU melalui pengecualian yuran pengajian di institusi pendidikan tinggi awam, politeknik dan kolej komuniti bermula tahun 2026. Inisiatif itu diletakkan dalam kerangka Pelan Pendidikan Tinggi Malaysia 2026 hingga 2035 yang menekankan akses sama rata kepada semua golongan OKU.

Bantuan Kewangan Pelajar OKU turut dikemas kini. Mulai sesi 1 2025/2026, kadar bantuan ditetapkan pada RM3,100 bagi semua mod dan peringkat pengajian, meliputi yuran pengajian, yuran penginapan dan elaun wang saku, serta dimohon menerusi Sistem Penajaan OKU. Sekali lagi, syarat asasnya ialah pendaftaran dengan JKM dan pemilikan kad OKU, yang mengembalikan persoalan kepada masalah pendaftaran tadi. Pelajar yang menerima biasiswa lain tidak layak menuntut bantuan ini serentak.

Penempatan swasta jauh mengatasi kuota sektor awam

Di pasaran kerja, sektor swasta setakat ini menyerap lebih ramai berbanding sektor awam. Menurut jawapan bertulis Kementerian Sumber Manusia di Parlimen pada Julai 2026 berdasarkan data PERKESO, seramai 68,191 pencari kerja OKU berjaya ditempatkan di sektor swasta dari tahun 2023 sehingga 31 Mei 2026. Daripada jumlah itu, 3,605 orang atau 5.3 peratus adalah pencari kerja dari Sabah. Majikan yang mengambil pekerja OKU menerusi program berkenaan layak menuntut potongan cukai dua kali daripada Lembaga Hasil Dalam Negeri.

Sektor awam pula masih ketinggalan berbanding sasarannya sendiri. Dasar kuota satu peratus pengambilan OKU dalam perkhidmatan awam sudah lama diwartakan, tetapi hanya 92 individu OKU diambil bekerja pada 2023, bersamaan 0.36 peratus daripada 25,520 kekosongan jawatan yang diisi pada tahun berkenaan. Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat mengadakan perbincangan dengan Jabatan Perkhidmatan Awam pada penghujung 2025 bagi meneliti semula pelaksanaan kuota tersebut.

Data peralihan lepasan sekolah masih tidak dijejaki

Satu perkara yang hilang daripada keseluruhan gambaran ini ialah angka peralihan. Tiada penerbitan rasmi yang menjejaki berapa ramai murid berkeperluan pendidikan khas meninggalkan sekolah setiap tahun, dan berapa peratus daripada mereka masuk ke pengajian tinggi, latihan kemahiran, pekerjaan bergaji atau tidak ke mana-mana. Tanpa angka itu, kejayaan dasar inklusif hanya boleh diukur pada peringkat pendaftaran sekolah, bukan pada hasil hidup sebenar.

Bagi keluarga, tiga tindakan bersifat segera. Pendaftaran kad OKU dengan JKM perlu diuruskan seawal mungkin kerana hampir semua bantuan pengajian tinggi dan program penempatan kerja bergantung kepadanya. Permohonan kemasukan sekolah khusus bagi sesi 2027 ditutup pada 14 Ogos 2026, iaitu kurang dua minggu dari sekarang. Bagi pelajar yang sudah berada di institusi pengajian tinggi pula, permohonan bantuan kewangan perlu dibuat mengikut sesi semasa dan tidak boleh ditangguh ke tahun berikutnya.

Bagi kerajaan, ujiannya lebih mendasar. Belanja pendidikan khas hanya akan berbaloi jika ia diterjemahkan kepada pendapatan, kemandirian dan penyertaan ekonomi. Selagi laluan antara pintu keluar sekolah dan pintu masuk pasaran kerja tidak diukur, negara sebenarnya sedang melabur tanpa mengetahui pulangannya.