Malaysia sedang menikmati tahun terbaik industri pelancongan perubatannya. Angka awal Majlis Pelancongan Penjagaan Kesihatan Malaysia (MHTC) menunjukkan kira-kira 1.84 juta pelancong kesihatan datang ke negara ini pada 2025, dengan hasil sekitar RM3.35 bilion, naik daripada RM2.72 bilion setahun sebelumnya. Tahun 2026 pula diisytiharkan sebagai Tahun Pelancongan Penjagaan Kesihatan Malaysia, dan sasaran rasmi ialah RM12 bilion menjelang 2030.
Minggu ini, MHTC menandatangani kerjasama berbilang tahun dengan Maybank untuk membawa lebih ramai pelanggan bank itu di rantau ASEAN ke hospital swasta Malaysia, bermula di Kemboja dan Indonesia. Setiap langkah promosi begini menimbulkan soalan yang jarang dijawab secara terbuka: hospital swasta mempunyai bilangan katil, bilik bedah dan pakar yang terhad, jadi apa kesannya kepada rakyat Malaysia yang membayar sendiri atau melalui insurans untuk mendapatkan rawatan di sektor yang sama? Soal kenaikan premium dan inflasi perubatan sudah kami huraikan dalam ulasan sebelum ini. Fokus kali ini ialah kapasiti dan harga.
Pertumbuhan pesat tertumpu di beberapa negeri sahaja
Ledakan pelancongan perubatan tidak tersebar sama rata. Data Pusat Pelancongan Perubatan Pulau Pinang yang dibentangkan di Dewan Undangan Negeri pada Mei lalu merekodkan 527,176 pesakit asing di 16 hospital swasta negeri itu pada 2025, meningkat kira-kira 26 peratus daripada 418,608 pada 2024. Kerajaan negeri menganggarkan Pulau Pinang menyumbang sekitar 45 peratus hasil pelancongan perubatan negara. Melaka dan Lembah Klang menjadi tumpuan utama yang lain.
Komposisi pesakit juga sempit. Menurut analisis Frost & Sullivan yang dibentangkan pada Julai, kira-kira 60 peratus pelancong perubatan Malaysia datang dari Indonesia. MHTC mengiktiraf 91 fasiliti kesihatan dalam rangkaiannya, dengan kepakaran utama dalam onkologi, kardiologi, kesuburan dan ortopedik. Bidang inilah yang turut paling banyak diperlukan oleh rakyat tempatan yang menghidap kanser dan penyakit jantung.
Katil swasta bertambah, tetapi pakar tidak boleh dicetak segera
Frost & Sullivan menganggarkan Malaysia kini mempunyai kira-kira 290 hospital swasta dengan hampir 19,000 katil, atau 0.58 katil swasta bagi setiap 1,000 penduduk. Nisbah ini kedua tertinggi di ASEAN selepas Singapura. Firma itu menjangkakan bilangan katil swasta mencecah sekitar 27,000 menjelang 2028, sejajar dengan projek pembesaran beberapa kumpulan hospital tersenarai.
Bangunan dan katil boleh ditambah dalam beberapa tahun, tetapi pakar onkologi, pakar bedah jantung dan jururawat rawatan rapi memerlukan latihan bertahun-tahun. Setiap pakar yang berpindah ke hospital swasta untuk melayan permintaan baharu, termasuk dari pesakit asing, ialah pakar yang mungkin meninggalkan hospital awam. Inilah saluran paling langsung pelancongan perubatan memberi kesan kepada pesakit tempatan, walaupun mereka tidak pernah menjejakkan kaki ke hospital swasta. Persatuan Hospital Swasta Malaysia (APHM) sendiri mengakui proses pelesenan fasiliti baharu masih manual dan perlahan, dan menyambut peruntukan RM7.5 juta dalam Bajet 2027 untuk portal pelesenan digital e-CKAPS.
Cukai enam peratus bezakan bil pesakit asing dan rakyat
Sejak 1 Julai 2025, perkhidmatan kesihatan swasta kepada bukan warganegara dikenakan cukai perkhidmatan enam peratus di bawah rangka kerja SST yang diperluas, manakala warganegara Malaysia dikecualikan. Dari sudut dasar, langkah ini memastikan sebahagian keuntungan daripada pesakit asing kembali kepada kerajaan, tanpa membebankan rakyat secara langsung.
Namun cukai itu tidak menyentuh struktur harga asas. Pesakit tempatan dan asing dirawat di wad, bilik bedah dan makmal yang sama, dan harga pakej ditetapkan oleh hospital mengikut permintaan keseluruhan. Penganalisis Penang Institute mengingatkan bahawa kos operasi yang meningkat, termasuk cukai ke atas perkhidmatan sokongan yang disumber luar, boleh dipindahkan kepada semua pesakit, termasuk golongan pertengahan tempatan. Sebahagian daripada mereka akhirnya beralih ke hospital awam yang sudah sesak.
Kuasa kawalan harga Kementerian Kesihatan masih terbatas
Di bawah Akta Kemudahan dan Perkhidmatan Jagaan Kesihatan Swasta 1998 (Akta 586), Kementerian Kesihatan hanya berkuasa mengawal fi konsultasi dan prosedur doktor pakar. Caj lain seperti bilik, ubat, peralatan dan pakej pembedahan ditentukan oleh pengendali hospital. Menteri Kesihatan Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad berulang kali menyatakan kementerian akan beralih kepada penjagaan kesihatan berasaskan nilai, iaitu bayaran mengikut hasil rawatan dan bukan jumlah ujian atau prosedur, serta rekod perubatan elektronik yang boleh dikongsi untuk mengurangkan ujian berulang.
Pada masa sama, kerajaan secara aktif mempromosikan hospital swasta kepada pasaran asing melalui MHTC, sebuah agensi di bawah Kementerian Kesihatan. Ini bermakna kementerian yang sama memikul dua peranan: menarik lebih ramai pesakit asing, dan melindungi akses serta kemampuan rakyat sendiri. Setakat ini, tiada sasaran awam yang mengehadkan nisbah katil swasta bagi pesakit asing atau memantau kesan permintaan asing terhadap harga rawatan tempatan.
Data yang perlu didedahkan sebelum sasaran RM12 bilion dikejar
Untuk mencapai RM12 bilion menjelang 2030, hasil perlu meningkat hampir empat kali ganda dalam tempoh lima tahun. Sasaran itu hanya wajar jika rakyat boleh melihat bukti bahawa pertumbuhan tidak berlaku dengan mengorbankan mereka. Beberapa petunjuk mudah boleh diterbitkan secara berkala: kadar penghunian katil hospital swasta mengikut negeri, bahagian katil yang digunakan pesakit asing, tempoh menunggu untuk pembedahan elektif di sektor swasta, dan pergerakan pakar antara sektor awam dan swasta.
Pelancongan perubatan membawa pendapatan asing, pekerjaan dan pelaburan dalam teknologi rawatan yang turut boleh dinikmati rakyat. Manfaat itu nyata. Tetapi bagi keluarga di Pulau Pinang atau Lembah Klang yang menunggu slot pembedahan jantung, ukuran kejayaan bukan jumlah pesakit asing yang datang. Ukurannya ialah sama ada katil dan pakar masih ada, pada harga yang mampu dibayar, apabila mereka sendiri memerlukannya.