Pada 22 Ogos 2025, versi pindaan Akta Penagih dan Penyalah Guna Dadah dan Bahan (Rawatan dan Pemulihan) 1983 mula berkuat kuasa. Perubahan terbesarnya terkandung dalam nama akta itu sendiri, iaitu penambahan kategori penyalah guna di sebelah kategori penagih. Sebelum ini, kuasa rawatan dan pemulihan hanya terpakai kepada individu yang sudah disahkan bergantung kepada dadah. Sejak tarikh itu, seseorang yang menggunakan dadah sekali sekala pun boleh dibawa ke hadapan majistret dan diletakkan di bawah perintah rawatan serta pengawasan, bukannya dihantar ke penjara.

Setahun kemudian, soalannya bukan lagi sama ada Malaysia bersedia melayan pengguna dadah sebagai pesakit. Soalannya ialah sama ada infrastruktur pemulihan yang sedia ada mampu menyerap takrifan yang jauh lebih luas itu, pada masa profil dadah di negara ini sudah beralih daripada heroin kepada bahan sintetik yang tiada ubat gantiannya.

Jumlah kes turun 0.5 peratus tetapi prevalens kekal 560 bagi setiap 100,000

Laporan penyalahgunaan dadah dan bahan bagi tahun 2025 merekodkan 191,832 individu, turun sedikit daripada 192,857 pada tahun sebelumnya. Menurut Agensi Antidadah Kebangsaan (AADK), penurunan itu bersamaan 0.5 peratus, iaitu terlalu kecil untuk disebut sebagai perubahan arah. Kadar prevalens kekal pada 560 bagi setiap 100,000 penduduk.

Taburannya lebih memberitahu daripada jumlah keseluruhan. Empat negeri sempadan kekal di kedudukan tertinggi, dengan Kelantan pada 1,105 kes bagi setiap 100,000 penduduk, diikuti Terengganu 997, Perlis 970 dan Kedah 965. Selangor pula mencatatkan salah satu kadar terendah iaitu 338, namun menyumbang bilangan mutlak tertinggi dengan 25,475 individu. Dua corak berbeza ini memerlukan dua jawapan berbeza, satu berkait bekalan merentas sempadan dan satu lagi berkait kepadatan penduduk bandar.

Kohort penagih semakin tua, tanda kitaran rawatan tidak bertahan

Pecahan umur menunjukkan sesuatu yang jarang dibincangkan. Kumpulan 19 hingga 39 tahun menurun kepada 112,632 orang daripada 116,254, tetapi kumpulan 40 hingga 59 tahun meningkat kepada 72,590 daripada 70,188, manakala kumpulan 60 tahun ke atas naik kepada 5,397 daripada 5,166.

Maknanya, kemasukan baharu dalam kalangan belia sedang perlahan sedikit, tetapi mereka yang sudah berada dalam sistem tidak keluar daripadanya. AADK sendiri menyatakan majoriti individu berusia 40 tahun ke atas yang ditahan ialah mereka yang pernah ditangkap, dipenjarakan atau dirawat sebelum ini. Ini bukan kegagalan pencegahan. Ini kegagalan rawatan untuk kekal berkesan selepas klien pulang.

Tiga perempat kes melibatkan dadah sintetik yang tiada terapi gantian

Kira-kira 73 peratus daripada keseluruhan kes kini membabitkan dadah sintetik, terutamanya perangsang jenis amfetamin seperti metamfetamin, pil kuda dan ekstasi. Bakinya barulah dadah tradisional seperti heroin dan ganja. AADK turut melaporkan 84 peratus pengguna dadah sintetik berumur antara 15 hingga 39 tahun.

Peralihan ini mengubah asas klinikal rawatan di Malaysia. Program Rawatan Terapi Gantian Metadon yang dimulakan pada Oktober 2005 di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia berkesan kerana metadon menggantikan opiat seperti heroin dan morfin pada reseptor yang sama, dan program itu diiktiraf berjaya menurunkan jangkitan virus bawaan darah dalam kalangan penagih suntikan. Tiada ubat gantian setara wujud untuk metamfetamin. Bagi majoriti klien hari ini, rawatan bermakna sesi psikososial, pengawasan dan sokongan keluarga semata-mata, iaitu pendekatan yang mengambil masa lebih lama, bergantung kepada kakitangan terlatih dan lebih mudah terputus di tengah jalan.

Tiga puluh PUSPEN dan 108 pusat komuniti berdepan sasaran 40,000 tangkapan

AADK mengendalikan program pemulihan dalam institusi di 30 buah Pusat Pemulihan Penagihan Narkotik, dan program berasaskan komuniti melalui 108 pejabat daerah serta pusat pemulihan komuniti. Rawatan di Klinik Cure and Care pula mengambil masa minimum enam bulan dan maksimum dua tahun bagi setiap klien, bermakna setiap tempat yang terisi kekal terisi untuk tempoh yang panjang.

Sementara itu, skala penguatkuasaan terus membesar. Rampasan dadah bernilai RM3.19 bilion direkodkan sepanjang 2025 membabitkan 89 tan dadah, manakala hampir 15,000 tangkapan kes penagihan dan penyalahgunaan dicatatkan setakat Mei 2026, dengan sasaran antara 35,000 hingga 40,000 bagi keseluruhan tahun. Bilangan katil dan kaunselor tidak bergerak sepantas itu. Apabila pintu masuk diluaskan oleh undang-undang sedangkan kapasiti kekal, hasilnya bukan rawatan yang lebih baik tetapi giliran menunggu yang lebih panjang.

Kadar pulih 81 peratus perlu dibaca semula selepas takrifan klien berubah

AADK melaporkan 21,794 daripada 26,852 klien yang dinilai mencapai status pulih pada tahun lalu, iaitu kira-kira 81 peratus, dan membandingkan angka itu dengan kadar 40 hingga 60 peratus yang dilaporkan oleh Institut Kebangsaan bagi Penyalahgunaan Dadah di Amerika Syarikat. Kadar relaps dilaporkan menurun kepada sekitar 20 peratus.

Angka itu perlu dibaca dengan berhati-hati. Ia diukur ke atas klien yang menyertai dan menamatkan program, bukan ke atas kesemua 191,832 individu yang direkodkan. Dengan pindaan akta membawa masuk kategori penyalah guna yang belum bergantung, penyebut bagi pengiraan itu akan berubah. Seorang pengguna sekali sekala yang berhenti bukan kes klinikal yang sama dengan penagih opiat sepuluh tahun. Jika kedua-duanya dikira serupa, kadar pulih akan naik tanpa sebarang penambahbaikan sebenar dalam mutu rawatan.

Kos kekeliruan ini ditanggung rakyat. Setiap klien yang gagal kembali ke pasaran kerja bermakna pendapatan isi rumah yang hilang, dan setiap relaps bermakna kos kesihatan awam yang berulang untuk orang yang sama. Sebelum dasar melayan pengguna sebagai pesakit ini boleh dinilai secara adil, laporan pemulihan perlu dipecahkan mengikut jenis dadah dan tahap kebergantungan, supaya jelas siapa yang benar-benar dipulihkan dan siapa yang sekadar melalui prosedur.