Kapasiti tenaga boleh baharu Malaysia hampir mencecah 32 peratus daripada jumlah kapasiti terpasang negara setakat Jun 2026, menurut Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Peralihan Tenaga dan Transformasi Air, Datuk Seri Fadillah Yusof. Angka itu meletakkan negara pada landasan sasaran Pelan Peralihan Tenaga Negara, iaitu 35 peratus menjelang 2030 dan 70 peratus menjelang 2050.
Bagi kebanyakan isi rumah, pencapaian itu masih terasa abstrak. Soalan yang lebih dekat ialah sama ada tenaga hijau akhirnya menurunkan bil bulanan atau menaikkannya. Jawapannya bergantung kepada tiga perkara yang jarang dibincangkan serentak, iaitu berapa banyak kapasiti hijau itu benar-benar menjana elektrik, siapa membayar untuk grid yang terpaksa diperkukuh, dan sejauh mana pengguna sendiri dibenarkan menjana kuasa di bumbung rumah.
Kapasiti terpasang bukan ukuran elektrik yang benar-benar dijana
Peratusan yang kerap disebut dalam ucapan rasmi ialah kapasiti terpasang, iaitu keupayaan maksimum semua loji yang tersambung kepada grid. Ia bukan ukuran tenaga sebenar yang dihantar kepada pengguna sepanjang tahun. Loji solar hanya menjana pada waktu siang dan bergantung kepada keadaan cuaca, jadi bahagian solar dalam kapasiti akan sentiasa kelihatan lebih besar daripada bahagiannya dalam unit elektrik yang benar-benar dijana.
Perbezaan ini penting kerana ia menerangkan mengapa gas asli kekal menjadi tulang belakang penjanaan walaupun angka kapasiti hijau meningkat. Selagi jurang itu wujud, kos bahan api fosil masih menjadi penentu utama harga elektrik bulanan, dan pertambahan ladang solar tidak serta merta kelihatan sebagai potongan pada bil.
LSS6 memasukkan kos bateri ke dalam projek solar buat pertama kali
Pusingan keenam program Solar Berskala Besar yang dilancarkan Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air pada Julai 2026 menawarkan kuota 2,500 megawatt solar berserta 1,250 megawatt sistem simpanan tenaga bateri. Ia dibahagikan kepada tiga lot, dengan 2,200 megawatt solar terbuka kepada semua pembangun, 300 megawatt dikhaskan kepada syarikat Bumiputera, dan 150 megawatt tanpa bateri bagi syarikat Bumiputera yang baharu memasuki sektor tenaga.
Kehadiran bateri sebagai syarat wajib merupakan perubahan dasar yang paling bermakna kepada pengguna. Tanpa simpanan, tenaga solar yang berlebihan pada tengah hari tidak dapat digunakan pada waktu puncak petang, dan sistem terpaksa bergantung kepada loji gas yang lebih mahal untuk menampung jurang itu. Program berkenaan dijangka menarik pelaburan swasta sehingga RM15 bilion, dengan semua projek perlu beroperasi secara komersial selewat-lewatnya 31 Disember 2029.
Struktur tarif RP4 menentukan siapa terlindung dan siapa terdedah
Kos peralihan tidak dikutip secara rata. Di bawah Tempoh Kawal Selia Keempat yang berkuat kuasa dari 1 Julai 2025 hingga 31 Disember 2027, Suruhanjaya Tenaga menetapkan kadar tarif asas purata 45.40 sen sekilowatt jam bagi Semenanjung Malaysia, menggantikan sistem lima blok lama dengan pecahan caj tenaga, kapasiti, rangkaian dan runcit.
Menurut Suruhanjaya Tenaga, lebih 23.6 juta pengguna domestik di Semenanjung terlibat dengan jadual baharu itu, dan mereka yang menggunakan 1,000 kilowatt jam atau kurang sebulan tidak terkesan dengan pelaksanaannya. Caj Pelarasan Kos Bahan Api Automatik pula dikenakan setiap bulan mengikut harga bahan api dan kadar tukaran, tetapi tidak dikenakan kepada isi rumah yang menggunakan 600 kilowatt jam ke bawah. Pergerakan caj itu sepanjang tahun ini sudah kami huraikan dalam laporan inflasi sebelum ini. Susunan ini bermakna beban kos peralihan jatuh lebih berat kepada isi rumah berpenggunaan tinggi dan pengguna komersial.
Permintaan pusat data mengubah kiraan kos untuk semua pengguna
Faktor yang paling cepat berubah bukan bekalan, tetapi permintaan. Berdasarkan unjuran Jawatankuasa Perancangan dan Pelaksanaan Pembekalan Elektrik dan Tarif yang dikemukakan Fadillah, penggunaan elektrik sektor pusat data dijangka melonjak daripada 7 peratus atau 10,544 gigawatt jam pada tahun ini kepada 31 peratus atau 73,274 gigawatt jam menjelang 2035.
Permintaan puncak di Semenanjung pula diunjur meningkat daripada 21.3 gigawatt pada 2026 kepada 33.5 gigawatt menjelang 2035. Tenaga Nasional Berhad dilaporkan sudah membekalkan elektrik kepada 36 pusat data dengan kapasiti bekalan terancang kira-kira 4.5 gigawatt setakat suku pertama 2026. Sebahagian permintaan itu disalurkan melalui Skim Pembekalan Tenaga Boleh Baharu Korporat, yang setakat Mei 2026 melibatkan 11 pembangun berdaftar, lapan pengguna hijau dan kapasiti sekitar 3 gigawatt. Bagi pengguna biasa, isu pokoknya mudah, iaitu sama ada kos memperkukuh grid untuk menampung beban baharu ini ditanggung oleh pengguna besar yang mencetuskannya atau dikongsi kepada semua akaun.
Solar bumbung jadi jalan paling terus bagi isi rumah menebus kos
Bagi isi rumah yang tidak mampu menunggu keputusan dasar, laluan paling langsung ialah menjana sendiri. Mulai 1 Januari 2026, program Solar ATAP menggantikan skim Pengukuran Tenaga Bersih. Perbezaan utamanya ialah ketiadaan siling kuota nasional tetap yang dahulunya menyebabkan senarai menunggu panjang, serta peralihan kepada kaedah bil bersih. Di bawah kaedah ini, tenaga yang digunakan sendiri secara terus menggantikan unit pada kadar runcit, manakala lebihan yang dieksport ke grid dibayar pada kadar pasaran yang lebih rendah.
Untuk merancakkan pemasangan, kerajaan memperkenalkan insentif SuRIA Home pada 22 Mei 2026. Menurut SEDA Malaysia, rebat tunai sekali sahaja bernilai RM600 bagi setiap kilowatt arus ulang alik ditawarkan sehingga maksimum RM3,000, dengan peruntukan RM150 juta dan kuota 250 megawatt yang dijangka memanfaatkan antara 45,000 hingga 50,000 rumah. Rebat itu bermula 1 Jun 2026 secara terdahulu didaftar terdahulu dilayan, dan tempohnya berakhir pada 31 Disember 2026 atau apabila kuota penuh.
Dua nombor inilah yang paling wajar dipantau isi rumah pada baki tahun ini, iaitu penggunaan bulanan sendiri berbanding ambang 600 dan 1,000 kilowatt jam yang menentukan pendedahan kepada caj bahan api, dan baki kuota SuRIA Home jika pemasangan solar sedang dipertimbangkan. Peralihan tenaga negara berjalan pada skala gigawatt, tetapi kesannya kepada dompet ditentukan oleh ambang dan tarikh tutup yang jauh lebih kecil.