Awal September ini, seorang menteri muda Bangladesh mendakwa Malaysia akan mengambil kira-kira 200,000 pekerja dari negara itu dalam tempoh enam bulan bermula hujung bulan yang sama. Menteri Sumber Manusia Datuk Seri R. Ramanan menolak dakwaan tersebut dan menyoal logiknya, kerana jumlah sebesar itu bermakna lebih 1,000 warga Bangladesh perlu masuk ke negara ini setiap hari. Jurucakap kerajaan Fahmi Fadzil turut menegaskan kenyataan itu bukan pendirian rasmi Dhaka.
Pertikaian tersebut membuka semula soalan yang lebih besar daripada satu angka pengambilan. Siapa sebenarnya yang menggerakkan sektor utama ekonomi Malaysia hari ini, dan sejauh mana dasar pengambilan buruh migran yang sedang berjalan mampu menurunkan pergantungan itu mengikut jadual yang ditetapkan kerajaan. Data rasmi menunjukkan jurang antara sasaran dasar dan keadaan di lapangan masih luas.
Empat sektor menampung hampir 1.87 juta pekerja asing berdaftar
Menurut jawapan Timbalan Menteri Sumber Manusia Datuk Seri Abdul Rahman Mohamad di Dewan Rakyat, seramai 2,132,578 pekerja asing aktif dan berdaftar secara sah direkodkan setakat 15 Oktober 2025. Jumlah itu turun 13 peratus berbanding 2,452,010 orang pada tempoh sama tahun sebelumnya, susutan yang dikaitkan dengan langkah kerajaan mengetatkan kemasukan tenaga kerja luar.
Pecahan mengikut sektor menunjukkan pembuatan mencatatkan 622,388 orang, pembinaan 589,684, perkhidmatan 390,607, perladangan 263,131, pertanian 158,628, pembantu rumah asing 107,375, manakala perlombongan dan kuari hanya 765 orang. Empat sektor teratas sahaja menampung kira-kira 1.87 juta orang, atau hampir 88 peratus daripada keseluruhan. Berbanding 16.73 juta orang bekerja yang direkodkan Jabatan Perangkaan Malaysia pada suku pertama 2026, ini bermakna kira-kira satu daripada setiap lapan pekerja di negara ini ialah warga asing berdaftar, belum mengambil kira mereka yang bekerja tanpa dokumen sah.
Kuota beku sejak 2023, tetapi permohonan terus menimbun
Tiang utama dasar pengambilan hari ini ialah keputusan kerajaan pada 18 Mac 2023 untuk membekukan kelulusan kuota pekerja asing baharu. Pembekuan itu dikekalkan, dan kemasukan hanya dibenarkan atas keperluan sektor tertentu yang dinilai kes demi kes.
Pada 6 Julai 2026, kerajaan memindahkan pengurusan Sistem Pengurusan Bersepadu Pekerja Asing dari Kementerian Dalam Negeri kepada Kementerian Sumber Manusia. Permohonan kes demi kes dan kaunter manual dihentikan sepenuhnya, dan semua permohonan kuota kini disalurkan melalui modul eQuota. Ramanan memberitahu kementeriannya mula memproses 22,476 permohonan kuota tertunggak daripada 548 syarikat, sambil menegaskan sistem baharu itu menghapuskan isu kesesakan dan giliran panjang. Kementerian Dalam Negeri kekal memegang mandat keselamatan dan kelulusan pas kerja, manakala Kesuma menilai keperluan pekerjaan dan kelayakan majikan. Persekutuan Pekilang Malaysia menyifatkan perpindahan itu sebagai pembaharuan yang sudah lama dinanti.
Levi berlapis menaikkan harga pergantungan, kadarnya masih belum diumumkan
Mekanisme levi berlapis yang asalnya dijadualkan bermula 2025 ditangguhkan ke 2026. Pada Februari lalu, Ramanan menyatakan sistem baharu itu akan mengenakan kadar lebih tinggi serta penalti kepada syarikat yang kekal bergantung kepada pekerja asing, dan hasil tambahan disalurkan ke dana amanah bagi menggalakkan automasi serta latihan semula pekerja tempatan.
Buat masa ini kadar levi masih rata mengikut sektor. Jabatan Imigresen menetapkan levi tahunan RM1,850 bagi pembuatan, pembinaan dan perkhidmatan di Semenanjung, berbanding RM640 sahaja bagi perladangan dan pertanian. Kementerian Dalam Negeri sebelum ini memaklumkan kepada Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara bahawa levi berkemungkinan dinaikkan sekurang-kurangnya RM300 hingga RM500 seorang. Susunan semasa bermakna sektor yang paling lambat mengautomasi juga membayar kadar paling murah, satu insentif terbalik yang perlu diselesaikan jika levi berlapis mahu berkesan.
Aritmetik siling 10 peratus menjelang 2030
Siling semasa ialah 15 peratus daripada tenaga kerja negara, atau maksimum 2,467,756 orang. Di bawah Rancangan Malaysia Ke-13, kerajaan menetapkan sasaran menurunkan pergantungan kepada 10 peratus menjelang 2030 dan seterusnya lima peratus menjelang 2035.
Diterjemahkan kepada angka mutlak pada asas guna tenaga hari ini, siling 10 peratus bersamaan kira-kira 1.67 juta pekerja asing. Bermula daripada 2.13 juta, ini bermakna pengurangan bersih hampir 460,000 orang dalam tempoh lima tahun, atau purata melebihi 90,000 setahun. Sasaran lima peratus pula membawa jumlah itu ke bawah 900,000 orang. Pengiraan ini sensitif kepada pertumbuhan guna tenaga keseluruhan, kerana siling ditetapkan sebagai nisbah dan bukan bilangan tetap.
Beban penyesuaian jatuh pada pembinaan dan perladangan
Pasaran buruh tempatan sudah ketat. Jabatan Perangkaan Malaysia merekodkan kadar pengangguran 2.9 peratus pada Januari 2026 dengan tenaga buruh 17.28 juta orang. Dalam keadaan begitu, pengurangan pekerja asing tidak boleh bergantung kepada penggantian satu lawan satu oleh pekerja tempatan. Ia perlu datang daripada peningkatan produktiviti, mekanisasi ladang, kaedah binaan berindustri, dan penstrukturan semula gaji supaya kerja di sektor berkenaan menarik minat rakyat tempatan.
Risikonya nyata jika penyesuaian itu tidak berlaku. Apabila kuota kekal beku sementara permintaan sebenar tidak surut, ruang itu cenderung diisi oleh pekerja tanpa izin, yang memindahkan masalah daripada lejar dasar kepada penguatkuasaan dan mendedahkan pekerja kepada eksploitasi. Bagi rakyat Malaysia, hasil dasar ini akan dirasai dalam bentuk kos rumah dan bangunan, harga makanan yang bergantung kepada tenaga kerja ladang, serta sama ada gaji dalam sektor berintensiti buruh akhirnya naik atau kekal tertekan. Ujian sebenar Rancangan Malaysia Ke-13 bukan pada siling yang diumumkan, tetapi pada sama ada empat sektor yang menampung 1.87 juta pekerja asing itu benar-benar berubah cara mereka bekerja.