Pembiayaan PKS cecah RM442 bilion, hanya 1.6 peratus firma sampai ke saiz sederhana

Perusahaan mikro, kecil dan sederhana menyumbang nilai ditambah RM689.8 bilion pada 2025, bersamaan 39.7 peratus daripada keluaran dalam negara kasar, serta menggaji 8.09 juta pekerja atau 48.7 peratus daripada guna tenaga negara. Data Jabatan Perangkaan Malaysia yang dikeluarkan pada 30 Julai lalu menunjukkan sektor ini berkembang 5.7 peratus, lebih laju daripada ekonomi keseluruhan yang mencatat 5.2 peratus.

Namun kekuatan itu terletak pada bilangan, bukan pada firma yang membesar. Kira-kira 70 peratus perusahaan di negara ini kekal dalam kategori mikro dan hanya 1.6 peratus berjaya naik ke kategori sederhana, nisbah yang dibangkitkan semula dalam perbahasan dasar pada 5 September lalu apabila sektor swasta menyeru supaya tumpuan beralih daripada memastikan perniagaan bertahan kepada membantu perniagaan berkembang. Dua halangan yang paling kerap disebut ialah akses kepada pembiayaan dan kos menjalankan operasi harian. Angka terkini menunjukkan kedua-duanya bergerak ke arah yang berlainan.

Pinjaman PKS berkembang 4.2 peratus ketika pinjaman perniagaan lain memecut

Bank Negara Malaysia melaporkan baki pembiayaan kepada perusahaan kecil dan sederhana berjumlah RM440.5 bilion pada akhir Februari 2026, iaitu 51 peratus daripada keseluruhan pembiayaan perniagaan. Jumlah itu tersebar dalam 1.2 juta akaun, mewakili 89 peratus daripada semua akaun pembiayaan perniagaan di negara ini. Menjelang akhir Mei, bakinya meningkat kepada kira-kira RM442 bilion, naik 5.3 peratus berbanding setahun sebelumnya, dengan hampir 80 peratus permohonan pembiayaan PKS diluluskan bagi tempoh Januari hingga Mei 2026.

Gambaran suku kedua tahun ini lebih menarik apabila dipecahkan. Kenyataan Bank Negara bagi suku kedua 2026 menunjukkan kredit sektor swasta memecut kepada 6.4 peratus dan pinjaman perniagaan keseluruhan berkembang 7.2 peratus berbanding 5.7 peratus pada suku pertama. Dalam tempoh yang sama, pinjaman PKS pula perlahan kepada 4.2 peratus daripada 5.2 peratus. Dengan kata lain, ketika syarikat besar mengambil lebih banyak kredit untuk mengembangkan kapasiti, firma kecil bergerak ke arah bertentangan.

Kelulusan tinggi tidak menjangkau firma yang paling kecil

Kadar kelulusan hampir 80 peratus hanya mengukur permohonan yang sampai ke meja bank. Bank Negara sendiri menyatakan institusi perbankan membekalkan lebih 90 peratus daripada jumlah pembiayaan PKS, dan halangan sebenar tertumpu pada perusahaan mikro, perniagaan baharu, serta syarikat yang tipis rekod kreditnya atau tidak mempunyai cagaran. Sektor baharu turut sukar dinilai kerana pemberi pinjaman kurang pengalaman dengan modelnya.

Kelompok itulah yang terbesar. Rekod Jabatan Perangkaan bagi 2025 menunjukkan 74.3 peratus pertubuhan perniagaan negara bersaiz mikro, berbanding 1.1 peratus sahaja yang bersaiz sederhana. Apabila pintu bank tertutup, pemilik perniagaan kecil sering berpaling kepada pembiayaan peribadi atau kemudahan kredit bukan bank, satu peralihan yang sudah kami laporkan dalam ulasan tentang kredit kecil isi rumah. Skim jaminan cuba menampung jurang ini. Syarikat Jaminan Pembiayaan Perniagaan menjamin lebih 85,000 usahawan PKS dengan pembiayaan melebihi RM116 bilion sejak 2009, termasuk 14,000 PKS bernilai RM14 bilion pada 2025 sahaja. Belanjawan 2026 menaikkan siling jaminannya kepada RM30 bilion, tetapi daripada jumlah itu hanya RM100 juta ditetapkan khusus untuk perusahaan mikro.

Cukai, tarif dan pematuhan menekan kos operasi serentak

Di sebelah kos pula, tiga dasar berbeza berkuat kuasa dalam tempoh yang hampir sama. Cukai perkhidmatan ke atas sewaan dan pajakan premis diperkenalkan mulai 1 Julai 2025, sewa kedai menjadi item bercukai buat kali pertama bagi banyak peniaga. Struktur tarif elektrik baharu di bawah Tempoh Kawal Selia Keempat turut bermula pada tarikh yang sama dan berkuat kuasa sehingga akhir 2027, dengan kategori pengguna kini ditentukan mengikut tahap voltan dan pelarasan kos bahan api yang berubah setiap bulan. Gaji minimum RM1,700 pula diperluas kepada majikan yang mempunyai kurang lima pekerja mulai Ogos 2025.

Kerajaan kemudiannya melonggarkan sebahagian tekanan itu. Menerusi kenyataan Kementerian Kewangan pada 5 Januari 2026, kadar cukai perkhidmatan ke atas sewaan diturunkan daripada lapan peratus kepada enam peratus berkuat kuasa 1 Januari 2026. Had jualan tahunan penyewa PMKS yang dikecualikan dinaikkan daripada RM1 juta kepada RM1.5 juta, manakala PMKS yang baru berdaftar diberi pengecualian selama setahun dari tarikh pendaftaran syarikat. Pada masa yang sama, kewajipan e-invois mula terpakai kepada perniagaan berpendapatan RM1 juta hingga RM5 juta mulai 1 Januari 2026, menambah kos perisian dan masa pentadbiran kepada firma yang selama ini menyimpan rekod secara manual.

Dana pemulihan RM5 bilion baharu digunakan kira-kira separuh

Sokongan tunai kerja yang paling besar tahun ini ialah Kemudahan Pembiayaan Kestabilan PKS bernilai RM5 bilion, dibuka daripada 15 Mei sehingga 31 Disember 2026. Ia menawarkan pembiayaan sehingga RM750,000 untuk tempoh lima tahun pada kadar maksimum 3.75 peratus setahun termasuk fi jaminan. Setakat 7 Ogos 2026, Bank Negara meluluskan RM2.8 bilion kepada lebih 4,900 akaun PKS.

Kadar penggunaan itu memberi dua bacaan. Lebih separuh dana sudah dituntut dalam masa kurang tiga bulan, tanda permintaan modal kerja memang wujud. Namun 4,900 akaun adalah bilangan yang kecil berbanding 1.2 juta akaun pembiayaan PKS yang sedia ada, jadi kemudahan ini menyentuh sebahagian kecil sahaja daripada firma yang menanggung tekanan kos. SME Corp Malaysia pula memperuntukkan RM117 juta bagi lapan program pembangunan PMKS pada 2026 di bawah Rancangan Malaysia Ketiga Belas.

Sasaran RM1 trilion bergantung pada firma mikro yang naik kelas

Rancangan Malaysia Ketiga Belas bagi 2026 hingga 2030 meletakkan sasaran menaikkan bahagian firma sederhana daripada 1.6 peratus kepada lima peratus menjelang 2030, sambil membesarkan sumbangan PMKS kepada RM1 trilion daripada RM689.8 bilion pada 2025. Sasaran itu bermakna nilai ditambah sektor ini perlu berkembang kira-kira 45 peratus dalam tempoh lima tahun, sesuatu yang sukar dicapai jika kredit kepada firma kecil terus berkembang lebih perlahan daripada kredit kepada firma besar.

Sentimen perniagaan sendiri sudah pulih. Jabatan Perangkaan melaporkan penunjuk keyakinan perniagaan naik kepada 5.9 peratus bagi suku ketiga 2026 berbanding negatif 1.8 peratus pada suku sebelumnya. Bagi hampir separuh tenaga kerja negara yang bekerja dengan PMKS, ujian sebenarnya bukan sama ada dana wujud, tetapi sama ada firma tempat mereka bekerja mampu meminjam untuk membesar dan bukan sekadar meminjam untuk membayar sewa dan bil bulan hadapan.