Angka yang dibentangkan di Dewan Rakyat pada awal Julai lalu sepatutnya menggegarkan sesiapa yang mengikuti isu pendidikan negara. Setakat suku pertama tahun 2026, sebanyak 1,061 sekolah di seluruh Malaysia mempunyai bangunan yang diklasifikasikan di bawah Skala Tujuh, iaitu kategori paling rendah dalam sistem penarafan Kementerian Pendidikan yang bermaksud daif dan tidak selamat untuk diduduki. Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek sendiri yang mendedahkan angka itu sebagai jawapan kepada soalan lisan di Parlimen.
Angka ini bukan muncul dalam keadaan kerajaan berdiam diri. Sejak 2016, sebanyak 1,250 projek pembinaan semula sekolah daif telah diluluskan dengan kos keseluruhan RM13.8 bilion. Persoalan yang lebih penting untuk rakyat bukan sama ada wang dibelanjakan, tetapi mengapa selepas hampir sedekad berbelanja, senarai sekolah tidak selamat masih melebihi seribu buah, dan apa bezanya pendekatan tahun ini.
Skala Tujuh bukan sekadar cat mengelupas
Dalam sistem penarafan Kementerian Pendidikan, bangunan sekolah dinilai dari Skala Satu hingga Skala Tujuh. Skala Tujuh bermakna kerosakan struktur yang serius, iaitu bangunan yang tiang, lantai atau bumbungnya tidak lagi boleh dipastikan selamat. Ia bukan soal keselesaan tetapi soal risiko fizikal kepada murid dan guru yang menggunakannya setiap hari. Kebanyakan bangunan dalam kategori ini ialah blok kayu yang dibina puluhan tahun lalu, dan sebahagian besarnya tertumpu di kawasan luar bandar dan pedalaman, khususnya di Sabah dan Sarawak.
Klasifikasi ini juga menjelaskan mengapa isu sekolah daif tidak pernah benar-benar selesai. Bangunan yang hari ini berada pada Skala Lima atau Enam akan jatuh ke Skala Tujuh dalam beberapa tahun jika tidak diselenggara. Selagi kadar penuaan bangunan lebih pantas daripada kadar pembinaan semula, senarai itu akan sentiasa terisi semula.
Selepas sedekad dan RM13.8 bilion, baki kerja masih sepertiga
Data Kementerian Pendidikan menunjukkan daripada 1,250 projek pembangunan semula yang diluluskan sejak 2016, sebanyak 813 projek telah siap sepenuhnya setakat Jun 2026. Sebanyak 173 projek sedang dalam pembinaan manakala 264 lagi masih di peringkat prabina, iaitu masih dalam urusan reka bentuk, tanah atau perolehan sebelum tapak boleh dibuka.
Ertinya lebih satu pertiga daripada projek yang diluluskan masih belum menjadi bilik darjah sebenar. Bagi sekolah pedalaman, tempoh prabina inilah yang paling lama kerana kekangan akses jalan, kos logistik bahan binaan dan bilangan kontraktor yang sanggup bekerja di kawasan terpencil. Murid yang memulakan Tahun Satu ketika projek diluluskan mungkin sudah menamatkan sekolah rendah sebelum bangunan baharu siap.
Belanjawan 2026 tumpukan RM2 bilion kepada Sabah dan Sarawak
Dalam Belanjawan 2026, Kementerian Pendidikan menerima peruntukan RM66.2 bilion, kekal sebagai kementerian dengan peruntukan terbesar. Daripada jumlah itu, hampir RM2 bilion diperuntukkan khusus untuk menaik taraf lebih 520 sekolah daif, dengan tumpuan kepada Sabah dan Sarawak, di samping kerja penyelenggaraan sekolah di seluruh negara. Sebanyak 38 sekolah baharu turut akan dibina, dan RM100 juta disediakan untuk membina bilik darjah tambahan menggunakan Sistem Binaan Berindustri di lebih 100 sekolah padat, dengan tempoh siap maksimum enam bulan.
Bagi Sabah, kerajaan telah mengenal pasti 47 projek sekolah Skala Tujuh untuk dilaksanakan tahun ini dengan peruntukan lebih RM1 bilion. Timbalan Menteri Pendidikan Mustapha Sakmud menyifatkan penyelesaian sekolah daif di Sabah sebagai satu keperluan, bukan pilihan, memandangkan negeri itu antara penyumbang terbesar kepada senarai kebangsaan.
Solar hibrid menamatkan zaman generator diesel di pedalaman
Infrastruktur sekolah bukan sekadar bangunan. Bagi ratusan sekolah pedalaman, masalah paling asas ialah bekalan elektrik yang bergantung kepada generator diesel, yang mahal, bising dan kerap rosak. Melalui projek di bawah Kementerian Kerja Raya, sebanyak 121 sekolah pedalaman di Sarawak sedang dilengkapi sistem solar hibrid bagi menggantikan generator. Setakat ini 112 sekolah telah siap dan beroperasi, manakala bakinya dijadual siap berperingkat sehingga 2027.
Menurut Kementerian Kerja Raya, sistem solar hibrid mampu menjimatkan kos operasi dan penyelenggaraan sehingga 80 peratus, iaitu kira-kira RM90 juta setahun berbanding penggunaan diesel. Penjimatan sebegini penting kerana setiap ringgit yang tidak dibakar dalam tangki generator boleh disalurkan semula kepada pembaikan bangunan dan kemudahan asas lain seperti bekalan air bersih dan tandas.
Bangunan usang menanggung kosnya dalam keputusan murid
Kesan sekolah daif tidak berhenti pada risiko keselamatan. Kajian antarabangsa oleh Bank Dunia secara konsisten menunjukkan persekitaran fizikal sekolah, daripada pengudaraan hingga bekalan elektrik yang stabil, mempengaruhi kehadiran murid, tumpuan dalam kelas dan kesanggupan guru untuk terus berkhidmat di kawasan pedalaman. Jurang infrastruktur akhirnya menjadi jurang pencapaian, dan murid luar bandar yang sudah berdepan cabaran capaian digital terpaksa memikul beban tambahan.
Ukuran kejayaan yang wajar dipantau rakyat sepanjang tahun ini mudah sahaja. Adakah 264 projek prabina itu bergerak ke tapak, adakah 47 projek di Sabah benar-benar bermula, dan adakah angka 1,061 itu susut apabila menteri membentangkan laporan seterusnya di Parlimen. Selagi soalan itu tidak berjawab dengan angka yang menurun, peruntukan besar dalam belanjawan hanyalah janji di atas kertas bagi murid yang setiap pagi melangkah masuk ke bilik darjah yang usianya lebih tua daripada ibu bapa mereka.